Gujarat Anti Snake Venom : ગુજરાત માટે આ ઐતિહાસિક સમાચાર છે. અત્યાર સુધી અન્ય રાજ્યોના સાપોના ઝેર પરથી તૈયાર થતું એન્ટી-સ્નેક વેનમ હવે ગુજરાતના લોકો માટે વધુ અસરકારક સાબિત થઈ શકે તેવી મોટી પહેલ શરૂ થઈ છે. વલસાડ જિલ્લાના ધરમપુર સ્થિત સ્નેક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (SRI) દ્વારા ગુજરાતના સ્થાનિક ઝેરી સાપોમાંથી એકત્રિત કરાયેલ લાયોફિલાઇઝ્ડ (ફ્રીઝ ડ્રાઇડ) ઝેર હવે લાઇસન્સ ધરાવતી કંપનીને સોંપવામાં આવ્યું છે. આ ઝેરમાંથી ગુજરાત માટે પ્રદેશ-વિશિષ્ટ એન્ટી-સ્નેક વેનમ તૈયાર થશે.
🚑 Gujarat Anti Snake Venom : કેમ જરૂરી બન્યું ગુજરાતનું પોતાનું એન્ટી-સ્નેક વેનમ?
Gujarat Anti Snake Venom : નિષ્ણાતો જણાવે છે કે એક જ પ્રજાતિના સાપનું ઝેર પણ વિસ્તાર પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે. એટલે અન્ય રાજ્યમાં બનેલું એન્ટી-સ્નેક વેનમ ગુજરાતના તમામ સર્પદંશના કેસમાં સંપૂર્ણ અસરકારક રહેતું નથી.
આ પડકારને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત સરકારે વર્ષો પહેલાં ધરમપુરમાં અત્યાધુનિક સ્નેક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ સ્થાપ્યું હતું. હવે આ સંશોધનનું પરિણામ રાજ્યને મળવા જઈ રહ્યું છે.
🧪 કયા સાપોના ઝેરથી બનશે નવી રસી?
વન વિભાગે કંપનીને નીચે મુજબનું ઝેર સોંપ્યું છે.
- ભારતીય નાગ (Indian Cobra) – 33.37 ગ્રામ
- કાળોતરો (Common Krait) – 2.67 ગ્રામ
- ખડચિતળો (Russell’s Viper) – 30.82 ગ્રામ
- ફુરસા (Saw-scaled Viper) – 1.71 ગ્રામ
આ ચારેય ભારતમાં સૌથી વધુ જીવલેણ માનવામાં આવતા ઝેરી સાપોમાં આવે છે.
🏭 કઈ કંપની બનાવશે એન્ટી-સ્નેક વેનમ?
Gujarat Anti Snake Venom : ગુજરાત ફોરેસ્ટ્રી રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન હેઠળ કાર્યરત સ્નેક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટે તેલંગાણાની લાઇસન્સ ધરાવતી Vins Bioproducts Limitedને ઝેર સોંપ્યું છે.
આ કંપની એન્ટી-સ્નેક વેનમ ઉપરાંત ટેટનસ, ડિફ્થેરિયા અને અન્ય જીવનરક્ષક એન્ટીસીરા પણ બનાવે છે.
🌍 WHOના ધોરણો પ્રમાણે થાય છે સમગ્ર પ્રોસેસ
Gujarat Anti Snake Venom : ધરમપુરનું સ્નેક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO)ની માર્ગદર્શિકા મુજબ સાપોની જાળવણી, ઝેર એકત્ર કરવું, તેનું પ્રોસેસિંગ અને લાયોફિલાઇઝેશન કરે છે. તેથી અહીં તૈયાર થતું ઝેર આંતરરાષ્ટ્રીય ગુણવત્તાના ધોરણો પૂર્ણ કરે છે.
તાજેતરમાં યોજાયેલી પ્રથમ ઇ-હરાજીમાં પણ આ ઝેરને અપેક્ષા કરતાં વધુ ભાવ મળ્યો હતો.
📊 સર્પદંશથી ભારતમાં કેટલા લોકોના મોત થાય છે?
ગુજરાત ફોરેસ્ટ્રી રિસર્ચ ફાઉન્ડેશનના ડાયરેક્ટર એસ. કે. શ્રીવાસ્તવના જણાવ્યા મુજબ,
- વર્ષ 2022માં વન્યજીવોના હુમલામાં 550 લોકોના મોત થયા હતા.
- જ્યારે અંદાજે 65,000 લોકો સર્પદંશથી મૃત્યુ પામ્યા હતા.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે સર્પદંશ ભારતમાં સૌથી ગંભીર જાહેર આરોગ્ય પડકારોમાંનું એક છે.
👨⚕️ દર્દીઓને શું મળશે ફાયદો?
પ્રદેશ-વિશિષ્ટ એન્ટી-સ્નેક વેનમના કારણે
✅ વધુ ઝડપથી અસર કરશે
✅ ઓછી માત્રામાં ડોઝ આપવો પડશે
✅ ઓર્ગન ફેઇલ્યોરનું જોખમ ઘટશે
✅ દર્દીઓ ઝડપથી સાજા થશે
✅ સર્પદંશથી થતા મૃત્યુમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે
🐍 ધરમપુરમાં કેટલા ઝેરી સાપો રાખવામાં આવ્યા છે?
Gujarat Anti Snake Venom : સ્નેક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં હાલમાં ગુજરાતની વિવિધ પ્રજાતિના આશરે 471 ઝેરી સાપો વૈજ્ઞાનિક રીતે રાખવામાં આવ્યા છે. અહીંથી નિયમિત રીતે ઝેર એકત્ર કરીને તેનું પ્રોસેસિંગ કરવામાં આવે છે.
ગુજરાત સરકારે આ સંસ્થાના વિસ્તરણ માટે 2.25 હેક્ટર જમીન ફાળવી છે અને વિશ્વસ્તરીય કેમ્પસ માટે ₹11.68 કરોડની દરખાસ્ત પણ તૈયાર કરી છે.
રાષ્ટ્રીય મિશનમાં ગુજરાતનું મહત્વનું યોગદાન
કેન્દ્ર સરકારે 2024માં ‘National Action Plan for Prevention and Control of Snakebite Envenoming (NAP-SE)’ શરૂ કર્યો છે.
ભારતનું લક્ષ્ય વર્ષ 2030 સુધી સર્પદંશથી થતા મૃત્યુ અને અપંગતામાં 50 ટકા ઘટાડો કરવાનો છે. ગુજરાતનું પ્રદેશ-વિશિષ્ટ એન્ટી-સ્નેક વેનમ આ લક્ષ્ય સિદ્ધ કરવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
📝 NewsPane24 વિશ્લેષણ
Gujarat Anti Snake Venom : ગુજરાતમાં પ્રથમ વખત સ્થાનિક સાપોના ઝેર પરથી તૈયાર થનાર એન્ટી-સ્નેક વેનમ માત્ર વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધિ નથી, પરંતુ જાહેર આરોગ્ય ક્ષેત્રે પણ મોટી ક્રાંતિ સમાન છે. ખાસ કરીને ગ્રામ્ય અને જંગલ વિસ્તારના લોકોને સમયસર વધુ અસરકારક સારવાર મળશે, જેના કારણે હજારો કિંમતી જીવ બચી શકે છે. ધરમપુર સ્નેક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ હવે દેશના અગ્રણી સંશોધન કેન્દ્રોમાં સ્થાન બનાવી રહ્યું છે અને આવનારા સમયમાં સમગ્ર ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ મોડેલ બની શકે છે.
Gujarat Police : ૧૦ દિવસમાં ૫૦૦ ગુમ થયેલા લોકો શોધ્યા, ગુજરાત પોલીસના ઓપરેશન મિલાપની કમાલ
