🚢 હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર ઈરાનનો કબજો? અમેરિકાના ઈનકારથી વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ખળભળાટ!
☢️ પરમાણુ હથિયારો કે શાંતિ? ઈરાનના પ્રસ્તાવ પાછળનું અસલી સત્ય અને ટ્રમ્પનો આકરો જવાબ!
મધ્ય પૂર્વમાં ૧૦ અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષે હવે એક નવો અને ખતરનાક વળાંક લીધો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન દ્વારા મોકલવામાં આવેલા સીઝફાયર (યુદ્ધવિરામ) ના ડ્રાફ્ટ પ્રસ્તાવને સખત શબ્દોમાં ફગાવી દીધો છે. આ પ્રસ્તાવમાં ઈરાને જે શરતો મૂકી હતી તેને ટ્રમ્પે ‘તદ્દન અસ્વીકાર્ય’ (Totally Unacceptable) ગણાવી છે. આ અસ્વીકારને કારણે માત્ર લશ્કરી તણાવ જ નથી વધ્યો, પરંતુ વૈશ્વિક તેલ બજાર અને શેરબજારોમાં પણ મોટો ભૂકંપ આવ્યો છે.
ઈરાનની આશ્ચર્યજનક માગણીઓ: શું આ શાંતિનો પ્રસ્તાવ હતો કે શરણાગતિની શરત? 🧐
ઈરાને પાકિસ્તાન મારફતે મોકલેલા પોતાના પ્રસ્તાવમાં અમેરિકા સામે અત્યંત આકરી શરતો મૂકી હતી. જેમાં વોશિંગ્ટન પાસેથી આર્થિક અને લશ્કરી રાહતોની સાથે સાથે રાજકીય સ્વીકૃતિની પણ માગ કરવામાં આવી હતી. ઈરાનના આ પ્રસ્તાવની મુખ્ય બાબતો નીચે મુજબ હતી:
- ૨૭૦ અબજ ડોલરનું વળતર: ઈરાને યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાઓથી થયેલા નુકસાન બદલ અંદાજે ૨૭૦ અબજ ડોલરના વળતરની માગણી કરી છે.
- સ્થિર સંપત્તિ મુક્ત કરવી: અમેરિકામાં ફ્રીઝ કરાયેલી ઈરાનની અંદાજે ૨૦ અબજ ડોલરની સંપત્તિ તત્કાલ મુક્ત કરવાની શરત પણ રાખવામાં આવી હતી.
- હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર નિયંત્રણ: સૌથી મોટો વિવાદનો વિષય ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ છે. ઈરાને આ સામુદ્રધુની પર પોતાના સંપૂર્ણ સાર્વભૌમત્વની માગ કરી છે અને ત્યાંથી પસાર થતા જહાજો પર ટ્રાન્ઝિટ ફી વસૂલવાનો અધિકાર માગ્યો છે.
- પ્રતિબંધો હટાવવા: ઈરાને માગ કરી છે કે તેના પરના તમામ આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવી લેવામાં આવે અને તેના તેલ નિકાસ પરના નિયંત્રણો નાબૂદ કરવામાં આવે.
- લશ્કરી પીછેહઠ: મધ્ય પૂર્વના દેશોમાંથી અમેરિકી દળોને પાછા ખેંચવાની અને હિઝબુલ્લાહ વિરુદ્ધ ઈઝરાયેલના ઓપરેશનને રોકવાની પણ માગણી કરવામાં આવી છે.
ટ્રમ્પનો સોશિયલ મીડિયા પર આકરો પ્રહાર 📱ા
ટ્રમ્પે આ પ્રસ્તાવ વાંચ્યાના ગણતરીના કલાકોમાં જ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ (Truth Social) પર લખ્યું, “મેં અત્યારે જ ઈરાનના કહેવાતા ‘પ્રતિનિધિઓ’નો જવાબ વાંચ્યો. મને તે જરાય ગમ્યો નથી – તદ્દન અસ્વીકાર્ય!”. અમેરિકાએ અગાઉ ૧૪ મુદ્દાનો શાંતિ પ્રસ્તાવ આપ્યો હતો, જેનો હેતુ ૧૦ અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા આ યુદ્ધને રોકવાનો હતો, પરંતુ ઈરાને તેને ફગાવીને પોતાની શરતો રજૂ કરી છે.
તેલના ભાવમાં ભડકો અને અર્થતંત્ર પર અસર ⛽📉
ટ્રમ્પના આ ઇનકારની સીધી અસર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર જોવા મળી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ ૩ થી ૪ ડોલરનો ઉછાળો આવ્યો છે, જે ૧૦૫ ડોલરની સપાટીએ પહોંચી ગયો છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની, જે દુનિયાના કુલ તેલ પુરવઠાના પાંચમા ભાગનું પરિવહન કરે છે, તે હાલમાં બંધ જેવી સ્થિતિમાં છે. ભારતીય શેરબજારમાં પણ સેન્સેક્સ ૧૦૦૦ પોઈન્ટ જેટલો તૂટ્યો છે.
પરમાણુ કાર્યક્રમ પર ટકરાવ ☢️
અમેરિકાની મુખ્ય માગણી એ છે કે ઈરાન તેના ૪૦૦ કિલોગ્રામ જેટલા ઉચ્ચ સંવર્ધિત યુરેનિયમનો જથ્થો અમેરિકાને સોંપી દે અને પરમાણુ પ્રવૃત્તિઓ કાયમી ધોરણે બંધ કરે. જોકે, ઈરાને આ માગણીઓને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢી છે અને કહ્યું છે કે તે ક્યારેય દુશ્મન સામે ઝૂકશે નહીં. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું કે અમેરિકાની માગણીઓ ‘ગેરવાજબી’ છે.
યુદ્ધના મેદાનની તાજી સ્થિતિ: ડ્રોન હુમલા અને રોકેટ વર્ષા 🚀🐝
એકતરફ મુત્સદ્દીગીરી નિષ્ફળ જઈ રહી છે, ત્યારે બીજી તરફ જમીની સ્તરે યુદ્ધ ઉગ્ર બની રહ્યું છે:
- યુએઈ (UAE) એ ઈરાન તરફથી આવતા બે ડ્રોન તોડી પાડ્યા છે.
- કુવૈત અને કતારે પણ પોતાના વિસ્તારમાં ડ્રોન હુમલાની પુષ્ટિ કરી છે.
- દક્ષિણ લેબનોનમાં ઈઝરાયેલ અને હિઝબુલ્લાહ વચ્ચે ભીષણ જંગ ચાલુ છે, જેમાં ઈઝરાયેલના હુમલામાં અનેક લોકોના મોત થયા હોવાના અહેવાલ છે.
- હિઝબુલ્લાહ હવે નવા પ્રકારના FPV (First Person View) ડ્રોન નો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે, જેનાથી ઈઝરાયેલની ‘આયર્ન ડોમ’ સિસ્ટમને પણ નિશાન બનાવવામાં આવી રહી છે.
આગળ શું થશે? વિશ્વની નજર ટ્રમ્પની ચીન મુલાકાત પર 🌏🤝
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આગામી દિવસોમાં ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગને મળવા જઈ રહ્યા છે. વોશિંગ્ટન એવી આશા રાખી રહ્યું છે કે ચીન ઈરાન પર દબાણ લાવવા માટે મદદ કરશે. બીજી તરફ, ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાનના પરમાણુ અને મિસાઈલ નેટવર્કને નષ્ટ ન કરાય ત્યાં સુધી આ યુદ્ધ ચાલુ રહેશે.
ફલશ્રૃતિ : ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના આ વાકયુદ્ધે હવે ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. જો ટૂંક સમયમાં કોઈ મધ્યમ માર્ગ નહીં નીકળે, તો વિશ્વએ આર્થિક મંદી અને વધુ એક વિનાશક યુદ્ધ માટે તૈયાર રહેવું પડશે. ઈરાન તેની ‘રાષ્ટ્રીય ગરિમા’ ની વાત કરી રહ્યું છે, જ્યારે ટ્રમ્પ ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ અને સંપૂર્ણ શરણાગતિની શરતે જ શાંતિ ઈચ્છે છે.
અગ્નિ 5 : MIRV ટેકનોલોજી સાથે અગ્નિ મિસાઈલનું સફળ પરીક્ષણ, દુનિયા સ્તબ્ધ
