હુતી-સાઉદી યુદ્ધથી ભારતને કેટલું નુકસાન? Red Sea બંધ થયું તો પેટ્રોલ-ડીઝલથી લઈને વેપાર સુધી શું થશે?

🌊 Houthi Saudi conflict : યમનમાં ભડકેલી આગ હવે માત્ર યમન સુધી નથી
વિશ્વના નકશા પર યમન કદાચ ભારતથી હજારો કિલોમીટર દૂર છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં ત્યાં જે કંઈ બની રહ્યું છે તેની અસર મુંબઈના બંદરથી લઈને ભારતના પેટ્રોલ પંપ સુધી પહોંચી શકે છે.

ઈરાન-સમર્થિત હુતીઓ અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે ફરી સૈન્ય તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. યમનની સાઉદી-સમર્થિત સરકારે હુતીઓના કબજામાં રહેલા વિસ્તારો પાછા મેળવવા માટે મોટા સૈન્ય અભિયાનની જાહેરાત કરી છે. બીજી તરફ હુતીઓએ સાઉદી લક્ષ્યો સામે મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલાના દાવા કર્યા છે.

પરંતુ આ આખી કહાનીમાં સૌથી મહત્વનું નામ છે—Bab el-Mandeb.

આ સાંકડો દરિયાઈ માર્ગ જો લાંબા સમય માટે જોખમી બન્યો તો તેની અસર માત્ર મધ્ય-પૂર્વ પર નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક વેપાર અને ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા પર પણ થઈ શકે છે.

⚔️ હુતી-સાઉદી ટક્કર ફરી કેમ ભડકી?

Houthi Saudi conflict : યમનનું યુદ્ધ લગભગ એક દાયકાથી ચાલી રહ્યું છે.

2014માં હુતીઓએ યમનની રાજધાની Sana’a પર કબજો કર્યો હતો. તેના પછી 2015માં સાઉદી અરેબિયાની આગેવાની હેઠળના ગઠબંધને યમનની આંતરરાષ્ટ્રીય માન્ય સરકારના સમર્થનમાં સૈન્ય હસ્તક્ષેપ કર્યો.

2022માં યુદ્ધવિરામ બાદ મોટા પાયે લડાઈમાં ઘટાડો આવ્યો હતો. પરંતુ આ વર્ષે પશ્ચિમ એશિયામાં વધેલા તણાવ સાથે યમનમાં પણ સ્થિતિ ફરી ઝડપથી બદલાઈ.

છેલ્લા સપ્તાહોમાં હુતીઓએ Red Seaના કિનારે વ્યૂહાત્મક વિસ્તારોમાં આગળ વધવાનો પ્રયાસ કર્યો. ખાસ કરીને Bab el-Mandeb નજીકનો વિસ્તાર હવે બંને પક્ષ માટે મુખ્ય સૈન્ય લક્ષ્ય બની ગયો છે.

4 ઓક્ટોબરે યમનની સરકારે હુતી નિયંત્રણવાળા વિસ્તારો પાછા મેળવવા માટે મોટું counteroffensive જાહેર કર્યું. 5 ઓક્ટોબરના Reuters અહેવાલ મુજબ સાઉદી-સમર્થિત યમન દળોએ Bab el-Mandeb નજીકના Dhubab જિલ્લામાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાનો કબજે કર્યા હોવાનો દાવો કર્યો છે.

ઈરાનની એન્ટ્રી કેમ મહત્વની?

Houthi Saudi conflict : આ યુદ્ધને સમજવા માટે ઈરાનને સમજવું જરૂરી છે.

હુતીઓને ઈરાન તરફથી મિસાઇલ, ડ્રોન અને ટેક્નિકલ સૈન્ય સહાય મળતી હોવાના લાંબા સમયથી અહેવાલો છે. આ મદદે હુતીઓને યમનની બહાર પણ હુમલાની ક્ષમતા આપી છે.

પરંતુ હુતીઓને માત્ર ઈરાનની કઠપૂતળી માનવી પણ યોગ્ય નથી. હુતીઓના પોતાના યમન-કેન્દ્રિત રાજકીય અને સૈન્ય હિતો છે.

તેમ છતાં એક વાત સ્પષ્ટ છે—હુતીઓની સૈન્ય ક્ષમતા વધવાથી ઈરાનને Red Seaમાં પરોક્ષ વ્યૂહાત્મક દબાણનું સાધન મળે છે.

અને આ બાબત સાઉદી અરેબિયા માટે સીધી સુરક્ષા ચિંતા છે.

રસપ્રદ વાત એ છે કે તાજેતરમાં ચીને પણ ઈરાનને હુતીઓ પર પોતાનો પ્રભાવ વાપરીને તણાવ ઘટાડવા વિનંતી કરી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. Reuters અનુસાર સાઉદી અરેબિયાએ ચીનની મદદ માગ્યા બાદ બેઇજિંગે તેહરાન સાથે આ મુદ્દે વાત કરી હતી.

🚢 Bab el-Mandeb: આટલો મહત્વનો કેમ?

Houthi Saudi conflict : હવે આવે છે સૌથી મોટો સવાલ—એક સાંકડો દરિયાઈ માર્ગ આખી દુનિયા માટે આટલો મહત્વનો કેમ?

Bab el-Mandeb યમન અને આફ્રિકાના Horn of Africa વચ્ચે આવેલો માર્ગ છે. તે Red Seaને Gulf of Aden અને આગળ Indian Ocean સાથે જોડે છે.

એટલે એશિયાથી યુરોપ જતાં અનેક જહાજો માટે આ ખૂબ મહત્વનો માર્ગ છે.

જો અહીં સુરક્ષા જોખમ વધે તો કંપનીઓ જહાજોને આફ્રિકાના Cape of Good Hopeની આસપાસથી મોકલી શકે છે.

પરંતુ લાંબો રસ્તો એટલે:

વધુ ઇંધણ + વધુ સમય + વધુ વીમો + વધુ freight cost.

Houthi Saudi conflict : Lloyd’s List Intelligenceના તાજા આંકડા મુજબ સપ્ટેમ્બરના અંતિમ સપ્તાહમાં Bab el-Mandebમાંથી લગભગ 290 vessel transits નોંધાયા હતા. એટલે માર્ગ સંપૂર્ણપણે બંધ નથી, પરંતુ સુરક્ષા અને રૂટના જોખમો સતત મહત્વના બની રહ્યા છે.

🛢️ Houthi Saudi conflict : હવે સૌથી મોટો સવાલ—શું ક્રૂડ ઓઇલ મોંઘું થશે?

Houthi Saudi conflict : અહીં ભારતની સીધી ચિંતા શરૂ થાય છે.

સાઉદી અરેબિયા વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ નિકાસકારોમાંનું એક છે. જો Saudi oil infrastructure અથવા tanker routes પર હુમલાનો ખતરો વધે તો વૈશ્વિક તેલ બજાર પર તરત અસર થઈ શકે છે.

પરંતુ હાલની સ્થિતિને “વિશ્વમાં તેલ ખતમ થઈ રહ્યું છે” એવી રીતે જોવી ખોટી હશે.

Reutersના તાજા વિશ્લેષણ મુજબ હાલ તેલ બજારની મોટી સમસ્યા માત્ર supply નથી, પરંતુ logistics, tanker અને insurance costs છે. Middle Eastથી Asia સુધીના tanker freight ratesમાં જંગી વધારો થયો હોવાના અહેવાલ છે.

અર્થાત્ તેલ ઉપલબ્ધ હોય છતાં તેને સલામત અને સસ્તી રીતે પહોંચાડવું મુશ્કેલ બને તો ભાવ વધી શકે છે.

ભારત અહીં સૌથી વધુ સંવેદનશીલ કેમ?

Houthi Saudi conflict : ભારત પોતાની ક્રૂડ ઓઇલ જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે.

ભારત સરકારના Saudi Arabia સ્થિત દૂતાવાસના આંકડા મુજબ FY 2024-25માં ભારતે Saudi Arabia પાસેથી 33.14 મિલિયન મેટ્રિક ટન ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કર્યું હતું.

આ ભારતની કુલ ક્રૂડ આયાતના 13.58% જેટલું છે.

એટલું જ નહીં, ભારતે Saudi Arabia પાસેથી 3.34 મિલિયન મેટ્રિક ટન LPG પણ આયાત કર્યું હતું. તે ભારતની કુલ LPG આયાતના લગભગ 14.99% જેટલું હતું.

એટલે સાઉદી અરેબિયામાં લાંબો સૈન્ય સંકટ ઊભો થાય તો ભારત માટે તે માત્ર વિદેશ નીતિનો મુદ્દો નહીં રહે.

તે સીધો energy securityનો મુદ્દો બની શકે છે.

⛽ શું ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ તરત મોંઘું થશે?

જવાબ છે—જરૂરી નથી.

Houthi Saudi conflict : કારણ કે ભારતે છેલ્લા વર્ષોમાં પોતાની crude sourcing વધુ વૈવિધ્યસભર બનાવી છે. Saudi Arabia ઉપરાંત ભારત Russia, Iraq, UAE અને અન્ય દેશોમાંથી પણ તેલ ખરીદે છે.

એટલે Saudi supplyમાં થોડો વિક્ષેપ આવે તો અન્ય દેશોમાંથી ખરીદી વધારી શકાય છે.

પરંતુ જો એક સાથે ત્રણ બાબતો થાય—

ક્રૂડ ભાવ વધે + tanker freight વધે + insurance ખર્ચ વધે

તો ભારતનું oil import bill વધી શકે છે.

આ પરિસ્થિતિ લાંબી ચાલે તો તેની અસર અર્થતંત્રના અન્ય ક્ષેત્રોમાં પણ જોવા મળી શકે છે.

📦 ભારતના વેપાર માટે પણ ખતરો

Houthi Saudi conflict : Red Sea માત્ર તેલનો માર્ગ નથી.

ભારત અને યુરોપ વચ્ચેના વેપાર માટે પણ આ મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગ છે.

જો જહાજો Cape of Good Hopeનો લાંબો રસ્તો અપનાવે તો મુસાફરીનો સમય વધે છે. તેની અસર freight charges અને માલની ડિલિવરી પર પડે છે.

આથી Red Seaની સમસ્યા આખરે ભારતીય exporters, importers, manufacturers અને consumers સુધી પહોંચી શકે છે.

🔥 હવે નજર ક્યાં રાખવી?

Houthi Saudi conflict : આગામી દિવસોમાં ત્રણ બાબતો સૌથી મહત્વપૂર્ણ રહેશે:

1️⃣ Bab el-Mandeb: જહાજોની અવરજવર કેટલી રહે છે?

2️⃣ Saudi oil infrastructure: હુતી હુમલા oil facilities સુધી પહોંચે છે કે નહીં?

3️⃣ Brent crude: વૈશ્વિક તેલના ભાવ કેટલો સમય ઊંચા રહે છે?

આ ત્રણેયમાં સતત બગાડ થાય તો ભારત માટે જોખમ ઝડપથી વધી શકે છે.

🧭 અંતિમ સવાલ: આ યુદ્ધ ક્યાં સુધી જશે?

Houthi Saudi conflict : હાલની સ્થિતિમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ નથી કે હુતી અને સાઉદી વચ્ચે હુમલા થશે કે નહીં. પ્રશ્ન એ છે કે આ સંઘર્ષ કેટલો લાંબો ચાલશે અને Bab el-Mandeb કેટલો સુરક્ષિત રહેશે.

સાઉદી-સમર્થિત યમન દળોએ હવે હુતીઓ સામે મોટા પાયે counteroffensive શરૂ કર્યું છે. બીજી તરફ હુતીઓએ પણ સાઉદી લક્ષ્યો સામે હુમલાની ક્ષમતા દર્શાવી છે.

જો લડાઈ યમનની અંદર મર્યાદિત રહે તો વૈશ્વિક અસર નિયંત્રિત રહી શકે છે.

પરંતુ જો Red Seaના જહાજો મોટા પ્રમાણમાં રૂટ બદલવા મજબૂર થાય, Saudi oil infrastructureને નુકસાન થાય અથવા સંઘર્ષ ઈરાન-સાઉદી સીધી ટક્કર તરફ આગળ વધે, તો પરિસ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે.

અને ત્યારે યમનનું યુદ્ધ યમન સુધી નહીં રહે.

તેની અસર મુંબઈના બંદરથી લઈને મુંદ્રા, કંડલા અને ભારતના પેટ્રોલ પંપ સુધી જોવા મળી શકે છે.

કારણ કે આજના વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં દુનિયાના નકશા પર દેખાતો એક નાનો દરિયાઈ માર્ગ પણ ક્યારેક આખી દુનિયાની અર્થવ્યવસ્થાની “નસ” બની જાય છે.

🚨 સાચા, ઝડપી અને સચોટ સમાચાર મેળવવા newspane24 WhatsApp Group માં જોડાઓ

Plague : સાઇબિરીયાની સીક્રેટ લૅબમાં કાચની ટ્યુબ તૂટી અને… પ્લેગનો ખૌફ! 200 લોકો આઇસોલેટ

Login

Register