Gujarat : ગુજરાતમાં જળક્રાંતિ: સાઉથ કોરિયા અને જાપાનની ટેકનોલોજીથી બનશે ‘રબર ડેમ’
Gujarat : વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ‘કેચ ધ રેઈન’ અભિયાનને સાકાર કરવા માટે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં ગુજરાતમાં પાણી સંગ્રહના નવા દ્વાર ખૂલ્યા છે. રાજ્યમાં પ્રથમવાર સાઉથ કોરિયા અને જાપાનની અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી ‘એર-ફિલ્ડ રબર ડેમ’ તૈયાર થઈ રહ્યા છે. આ માત્ર ડેમ નથી, પણ ખેડૂતો માટે આશીર્વાદ સમાન એક અનોખો પ્રયોગ છે.
🌊 હવામાંથી ફૂલશે અને પૂર આવે ત્યારે બેસી જશે!
Gujarat : તમને નવાઈ લાગશે, પણ આ ડેમ પરંપરાગત સ્ટીલના ગેટવાળા ડેમ જેવા નથી. આ ડેમમાં ખાસ પ્રકારના રબર બ્લેડરનો ઉપયોગ થાય છે. જ્યારે પાણીનો સંગ્રહ કરવો હોય ત્યારે તેમાં હવા ભરીને તેને ‘ઇન્ફ્લેટ’ (ફૂલાવી) કરી શકાય છે અને જ્યારે ચોમાસામાં ભારે પૂર આવે, ત્યારે તેની હવા કાઢીને તેને ‘ડીફ્લેટ’ (બેસાડી) કરી શકાય છે. આનાથી પૂરના પાણીનો નિકાલ ઝડપી થાય છે અને આસપાસના ગામોને નુકસાન થતું નથી.
📍 ક્યાં બની રહ્યા છે આ આધુનિક રબર ડેમ?
Gujarat : હાલમાં ગુજરાતમાં બે મુખ્ય સ્થળોએ આ પ્રોજેક્ટ પુરજોશમાં ચાલી રહ્યા છે:
- રાજવાસણા રબર ડેમ (છોટાઉદેપુર): બોડેલીના રાજવાસણામાં હેરણ નદી પર રૂ. ૮૨ કરોડના ખર્ચે આ ડેમ બની રહ્યો છે. જેનું ૭૫ ટકા કામ પૂર્ણ થઈ ગયું છે અને સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૭ સુધીમાં તે તૈયાર થઈ જશે. તેનાથી ૨૫ ગામોની ૩૪૨૦ હેક્ટર જમીનને ફાયદો થશે.
- પાઠકવાડી રબર ડેમ (તાપી): ડોલવણના પાઠકવાડીમાં અંબિકા નદી પર રૂ. ૭૯ કરોડના ખર્ચે જાપાનીઝ ડિઝાઈન આધારિત ડેમ બની રહ્યો છે. આ ડેમનું ૯૦ ટકા કામ પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે.
🤖 SCADA ઓટોમેશન: માણસ વગર ચાલશે ડેમ!
Gujarat : તાપીના પાઠકવાડી ડેમની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે SCADA ઓટોમેશન સિસ્ટમથી સજ્જ છે. એટલે કે, કમ્પ્યુટર દ્વારા જ ગમે ત્યાંથી રબર બ્લેડરમાં હવા ભરવાનું કે ખાલી કરવાનું કામ થઈ શકશે. આ ટેકનોલોજી ૫૦ ડિગ્રી જેટલા ઉનાળાના આકરા તાપમાં પણ અડીખમ રહેશે અને તેનું આયુષ્ય અંદાજે ૩૦ વર્ષ જેટલું હશે.
💎 ખેડૂતોને શું થશે ફાયદો?
- કાંપમાંથી મુક્તિ: પરંપરાગત ડેમમાં રેતી અને કાંપ જમા થતા પાણીની ક્ષમતા ઘટે છે, પણ રબર ડેમમાં હવા કાઢી નાખતા કાંપ આસાનીથી વહી જાય છે.
- ભૂગર્ભ જળ સ્તરમાં વધારો: લાખો ઘન મીટર પાણીનો સંગ્રહ થતા આસપાસના કૂવા અને બોરના જળસ્તર ઊંચા આવશે.
- બારેમાસ ખેતી: ખેડૂતો રવી અને ખરીફ એમ બંને સીઝનમાં પાક લઈ શકશે.
Gujarat : સરકારનો આ નવતર પ્રયોગ ભવિષ્યમાં દરિયાના ખારા પાણીને મીઠા પાણીમાં ભળતું અટકાવવા માટે પણ માર્ગદર્શક બનશે.
ગુજરાતના શહેરોમાં ‘ધંધો’ એ જ સર્વોપરી: બેરોજગારીમાં અમદાવાદ સૌથી નીચે
