🌊 પાકિસ્તાનની ‘પાણી’ માટે બૂમરાણ: UNSC માં ભારત વિરુદ્ધની ચાલ શું સફળ થશે?
🚫 આતંકવાદ અને પાણી સાથે નહીં ચાલે! ભારતનો પાકિસ્તાનને સ્પષ્ટ અને કડક સંદેશ.
⚖️ શું સિંધુ જળ સંધિ હવે ઈતિહાસ બની જશે? ભારત દ્વારા સંધિ રદ કરવાની દિશામાં મક્કમ ડગલાં.
૧. સિંધુ જળ સંધિ : પાકિસ્તાનનો UNSC માં પ્રવેશ: માત્ર એક નાટક? 🎭
સિંધુ જળ સંધિ : એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના છેલ્લા અઠવાડિયામાં પાકિસ્તાનના નાયબ વડાપ્રધાન અને વિદેશ મંત્રી ઇશાક ડારે યુએન સુરક્ષા પરિષદના પ્રમુખને પત્ર લખીને ભારતને સિંધુ જળ સંધિનું સંપૂર્ણ પાલન કરવા દબાણ કરવાની અપીલ કરી છે. જોકે, નિષ્ણાતો આ પગલાને માત્ર ‘ડિપ્લોમેટિક ઓપ્ટિક્સ’ અથવા આંતરરાષ્ટ્રીય જનમતને પ્રભાવિત કરવાની કોશિશ ગણાવી રહ્યા છે. પૂર્વ IAS અધિકારી કેબીએસ સિદ્ધુના જણાવ્યા અનુસાર, UNSC પાસે આ સંધિ બાબતે કોઈ અધિકારક્ષેત્ર નથી, કારણ કે સિંધુ જળ સંધિમાં વિવાદ નિવારણ માટે તેની પોતાની વ્યવસ્થા પહેલેથી જ અસ્તિત્વમાં છે.
૨. ૨૦૨૫ નો પહેલગામ હુમલો અને ભારતનો વળતો પ્રહાર 🔫
સિંધુ જળ સંધિ : ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની આ તંગદિલીનું મુખ્ય કારણ ૨૨ એપ્રિલ ૨૦૨૫ ના રોજ થયેલો પહેલગામ નરસંહાર છે, જેમાં પાકિસ્તાન સમર્થિત આતંકવાદીઓએ ૨૬ નિર્દોષ નાગરિકોની હત્યા કરી હતી. આ કાયરતાપૂર્ણ હુમલા બાદ ભારત સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું કે આતંકવાદ અને સંવાદ સાથે ન હોઈ શકે. ભારતે આ હુમલાના જવાબમાં ૧૯૬૦ ની સિંધુ જળ સંધિના અમલને સ્થગિત (Abeyance) કરવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો.
૩. ૧૯૬૦ ની સંધિ: ભારત માટે ‘અન્યાયી’ સોદો? ⚖️
નિષ્ણાતો માને છે કે ૧૯૬૦ માં થયેલી આ સંધિ શરૂઆતથી જ ભારત માટે નુકસાનકારક રહી છે. આ સંધિ મુજબ, સિંધુ નદી પ્રણાલીના ૮૦% પાણી પર પાકિસ્તાનનો હક માનવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે ઉપરવાસના રાજ્ય તરીકે ભારતને માત્ર ૨૦% પાણી અને પૂર્વીય નદીઓ (રાવી, બિયાસ, સતલજ) પર જ અધિકાર મળ્યો હતો. ભારતે અત્યાર સુધી આ સંધિનું પાલન કર્યું છે, પરંતુ પાકિસ્તાને ભારતના કિશનગંગા અને રાતલે જેવા હાઈડ્રોઈલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ્સમાં વારંવાર અવરોધો ઉભા કર્યા છે.
૪. ‘Exceptio Non Adimpleti Contractus’: ભારતનો કાનૂની પક્ષ 📚
ભારતની દલીલ કાનૂની રીતે અત્યંત મજબૂત છે. આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનો સિદ્ધાંત કહે છે કે, “જ્યારે એક પક્ષ કરારનો ભંગ કરે છે, ત્યારે બીજો પક્ષ પાલન કરવા બંધાયેલો નથી”. પાકિસ્તાન સતત આતંકવાદ ફેલાવીને ભારતને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું છે, તેથી તે ભારત પાસેથી સંધિના પાલનની અપેક્ષા રાખી શકે નહીં.
૫. ભારતના ડ્રીમ પ્રોજેક્ટ્સ: પાકિસ્તાન જતું પાણી હવે રોકાશે 🌊
વર્ષો સુધી વહીવટી ઉદાસીનતાને કારણે ભારતની પૂર્વીય નદીઓનું લાખો એકર ફૂટ પાણી પાકિસ્તાન જતું રહ્યું હતું. પરંતુ હવે મોદી સરકાર આ બાબતે અત્યંત ગંભીર છે:
- શાહપુર કાંડી ડેમ (Shahpur Kandi Dam): રાવી નદી પરનો આ પ્રોજેક્ટ જે ૪૦ વર્ષથી લટકેલો હતો, તે હવે પૂર્ણ થવાના આરે છે. આનાથી પાકિસ્તાન જતું પાણી રોકાશે અને પંજાબ તથા જમ્મુ-કાશ્મીરની ૩૭,૦૦૦ હેક્ટર જમીનને સિંચાઈ મળશે.
- ઉજ બહુહેતુક પ્રોજેક્ટ (Ujh Multipurpose Project): જમ્મુ-કાશ્મીરના કઠુઆ અને સાંબા જિલ્લામાં આ પ્રોજેક્ટને પણ ઝડપી બનાવવામાં આવ્યો છે.
- ચેનાબ-રાવી ટનલ: ૧૦ થી ૧૨ કિલોમીટર લાંબી ટનલ બનાવીને ચેનાબ નદીનું પાણી રાવી બેસિનમાં વાળવાની યોજના પર પણ કામ ચાલી રહ્યું છે.
૬. હવે શું? સંધિ સ્થગિત કે કાયમી રદ? 🛑
કેબીએસ સિદ્ધુ જેવા વિશ્લેષકો માને છે કે ભારતે હવે માત્ર સંધિ સ્થગિત કરવાને બદલે તેને કાયમી ધોરણે રદ (Revoke) કરી દેવી જોઈએ. જો પાકિસ્તાન તેની આતંકવાદની નીતિ નહીં બદલે, તો ભારત માટે આ સંધિ જાળવી રાખવાનો કોઈ અર્થ નથી. ભારત હવે પોતાની જળ નીતિમાં લાંબા ગાળાના વ્યૂહાત્મક ફેરફારો લાવી રહ્યું છે, જેને ‘પાથનકોટમાં બુલડોઝર’ જેવો આક્રમક અભિગમ ગણાવવામાં આવ્યો છે.
ફલશ્રૃતિ 🏁
પાકિસ્તાન ભલે દુનિયા સામે રડે, પણ સત્ય એ છે કે ભારતે અત્યાર સુધી ઘણી ઉદારતા બતાવી છે. હવે જ્યારે ભારત પોતાની સંરક્ષણ અને જળ સુરક્ષા માટે મક્કમ બન્યું છે, ત્યારે પાકિસ્તાન પાસે આતંકવાદ છોડવા સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ બચ્યો નથી. સિંધુ નદીનું પાણી હવે ભારતની પ્રગતિ માટે વપરાશે, અને પાકિસ્તાનનું ‘ડિપ્લોમેટિક થિયેટર’ તેને આ સત્યથી બચાવી શકશે નહીં.
અગ્નિ 5 : MIRV ટેકનોલોજી સાથે અગ્નિ મિસાઈલનું સફળ પરીક્ષણ, દુનિયા સ્તબ્ધ
