ઈરાન સાથે શાંતિ મંત્રણા વચ્ચે ‘પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’ પર લાગી બ્રેક : ટ્રમ્પનો મોટો નિર્ણય

⚓ ટ્રમ્પ : ‘પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’ પર અચાનક બ્રેક! આ કોઈ મોટી ડિપ્લોમેસી છે?

🚢 સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં ગરમાવો: શું ટ્રમ્પની નવી રમત ઈરાન સાથે શાંતિ લાવશે?

🌍 દુનિયાની નજર સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ પર: ટ્રમ્પના એક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટે વૈશ્વિક રાજકારણમાં મચાવી હલચલ!

વોશિંગ્ટન/તેહરાન:

ટ્રમ્પ : વિશ્વના સૌથી સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગ ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) માંથી એક ખૂબ જ ચોંકાવનારા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મંગળવારે જાહેરાત કરી છે કે તેઓ ‘પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’ (Project Freedom) ને ટૂંકા ગાળા માટે અટકાવી રહ્યા છે. આ નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકા ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષને સમાપ્ત કરવા માટે એક વ્યાપક સમજૂતી કરવા માંગે છે.

કેમ લેવાયો આ અચાનક નિર્ણય? 🤔

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ (Truth Social) પર આ નિર્ણયની જાહેરાત કરતા લખ્યું કે, પાકિસ્તાન અને અન્ય દેશોની વિનંતીને ધ્યાનમાં રાખીને આ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. ટ્રમ્પે ઉલ્લેખ કર્યો કે ઈરાન સામેના અભિયાનમાં અમેરિકાને જબરદસ્ત લશ્કરી સફળતા મળી છે અને હવે ઈરાનના પ્રતિનિધિઓ સાથે ‘સંપૂર્ણ અને અંતિમ સમજૂતી’ તરફ મોટી પ્રગતિ થઈ છે.

આ સમજૂતી ખરેખર સફળ થાય છે કે નહીં તે જોવા માટે ‘પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’ એટલે કે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ દ્વારા વ્યાપારી જહાજોની અવરજવરને હાલ પૂરતી સ્થગિત કરવામાં આવી છે. જોકે, ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાની બંદરો પર લાદવામાં આવેલી નાકાબંધી (Blockade) સંપૂર્ણ રીતે અમલમાં રહેશે.

શું છે આ ‘પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’? ⚓

‘પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’ એ અમેરિકા દ્વારા સંચાલિત એક સૈન્ય સમર્થિત પહેલ હતી, જેની શરૂઆત આ જાહેરાતના માત્ર એક દિવસ પહેલા જ કરવામાં આવી હતી. આ ઓપરેશનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં ફસાયેલા વ્યાપારી જહાજોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવાનો હતો.

વિશ્વના આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ વ્યાપારી માર્ગ પર ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે જે દેશો આ યુદ્ધમાં સીધી રીતે સામેલ નથી, તેમના જહાજો ત્યાં ફસાઈ ગયા હતા. આ જહાજોના ક્રૂ મેમ્બરો ખોરાક અને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની અછતનો સામનો કરી રહ્યા હતા. ટ્રમ્પે તેને ‘માનવતાવાદી સંકેત’ ગણાવ્યો હતો, જેથી વૈશ્વિક વ્યાપારમાં મોટો વિક્ષેપ ન પડે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ અમેરિકી નૌકાદળ અને હવાઈ દળ એક સુરક્ષિત કોરિડોર બનાવીને જહાજોને એસ્કોર્ટ કરી રહ્યા હતા.

ટ્રમ્પ : ‘ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી’ નો અંત 💥

આ સમાચારની સાથે જ અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ પણ એક મહત્વનું નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે કોંગ્રેસને જાણ કરી છે કે ઈરાન સામેનો આક્રમક તબક્કો, જેને ‘ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી’ (Operation Epic Fury) તરીકે ઓળખવામાં આવતો હતો, તે હવે પૂર્ણ થઈ ગયો છે. રુબિયોએ સ્પષ્ટતા કરી કે, “આ ઓપરેશન હવે સમાપ્ત થયું છે… અમે એ તબક્કામાંથી બહાર આવી ગયા છીએ”.

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે હવે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં અમેરિકાની કાર્યવાહી માત્ર ‘રક્ષણાત્મક’ (Defensive) હશે. તેમણે કહ્યું, “જ્યાં સુધી અમારા પર ગોળીબાર કરવામાં નહીં આવે ત્યાં સુધી અમે ગોળીબાર કરીશું નહીં”. અમેરિકાનું માનવું છે કે તેમણે યુદ્ધના ઉદ્દેશ્યો હાંસલ કરી લીધા છે, પરંતુ હજુ પણ તેઓ વાટાઘાટો દ્વારા ઉકેલ લાવવાને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે.

સંઘર્ષની પૃષ્ઠભૂમિ અને વર્તમાન સ્થિતિ 🚩

આ આખો સંઘર્ષ 28 ફેબ્રુઆરીના રોજ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાઓ પછી શરૂ થયો હતો. ત્યારથી આ પ્રદેશમાં તણાવ સતત વધી રહ્યો છે. તાજેતરમાં જ અમેરિકાએ દાવો કર્યો હતો કે તેણે ઈરાનની ઘણી બોટોને ડૂબાડી દીધી છે જે વ્યાપારી જહાજો માટે ખતરો બની રહી હતી. બીજી તરફ, ઈરાને પણ દાવો કર્યો છે કે તેણે અમેરિકાના આ ઓપરેશનને અટકાવવા મજબૂર કર્યું છે અને આ ઈરાની ક્રાંતિકારી ગાર્ડ્સ (IRGC) ની જીત છે.

પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે અમેરિકા હજુ પણ ઈરાન પર દબાણ બનાવી રાખવા માટે તેના બંદરોની નાકાબંધી ચાલુ રાખી રહ્યું છે. માર્કો રુબિયોના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકા ઈરાનને વાટાઘાટોના ટેબલ પર લાવવા માટે આ નાકાબંધીનો ઉપયોગ એક હથિયાર તરીકે કરી રહ્યું છે.

વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર 📉

સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં સર્જાયેલી આ કટોકટીની અસર સમગ્ર વિશ્વમાં જોવા મળી રહી છે. જેપી મોર્ગનના સીઈઓ જેમી ડિમોને ચેતવણી આપી છે કે ઈરાન યુદ્ધના જોખમને કારણે તેલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો (Oil Shocks) આવી શકે છે, જે ફુગાવો વધારી શકે છે. આ સંજોગોમાં ટ્રમ્પનો આ શાંતિ તરફનો ઝુકાવ વૈશ્વિક બજારો માટે રાહતના સમાચાર બની શકે છે.

નિષ્કર્ષ: શું શાંતિ સ્થપાશે? 🕊️

ટ્રમ્પના આ નિર્ણયથી મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિની નવી આશા જન્મી છે, પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે શું ઈરાન અમેરિકાની શરતો પર સમજૂતી કરવા તૈયાર થશે? પાકિસ્તાન જેવા દેશોની મધ્યસ્થતા કેટલી સફળ રહેશે તે આવનારા દિવસોમાં જ ખબર પડશે. હાલમાં તો ‘પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’ અટકાવીને ટ્રમ્પે બોલ ઈરાનના પાલામાં નાખ્યો છે.

શું આ ખરેખર યુદ્ધનો અંત છે કે પછી કોઈ મોટા તોફાન પહેલાની શાંતિ? તે જોવાનું રસપ્રદ રહેશે.

50 વર્ષ બાદ ભારત ‘ડાબેરી મુક્ત’: કેરળની હાર બાદ શું હવે કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીનું અસ્તિત્વ જોખમમાં?