સીઝફાયર : ટ્રમ્પની કડક ચેતવણી : “જો સમજૂતી તૂટી તો ભયાનક જંગ શરૂ થશે!”, હોર્મુઝમાં હડકંપ, લેબનોનમાં કત્લેઆમ:
સીઝફાયર : દુનિયા હજુ તો શાંતિનો શ્વાસ લેવાની શરૂઆત કરી રહી હતી ત્યાં જ પશ્ચિમ એશિયાથી ફરી એકવાર હૃદય કંપાવી દેનારા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. એપ્રિલ, ૨૦૨૬ના રોજ પ્રાપ્ત અહેવાલો મુજબ, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થતાથી જે ૧૪ દિવસનું સીઝફાયર (યુદ્ધવિરામ) જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું, તે અત્યારે કાચા તાંતણે લટકી રહ્યું છે. માત્ર ૪૮ કલાકની અંદર જ આ સમજૂતીના લીરેલીરા ઉડતા જોવા મળી રહ્યા છે. એક બાજુ ઈઝરાયેલે લેબનોન પર ભયાનક એર સ્ટ્રાઈક કરી છે, તો બીજી બાજુ ઈરાને દુનિયાના ૨૦% ઓઈલ સપ્લાયના રસ્તા સમાન ‘હોર્મુઝની સામુદ્રધુની’ (Strait of Hormuz) ફરીથી બંધ કરી દીધી છે.
🔴 લેબનોનમાં રક્તપાત: શું સીઝફાયર માત્ર કાગળ પર હતું?
સીઝફાયર : બુધવારનો દિવસ લેબનોન માટે સૌથી ઘાતક સાબિત થયો હતો. ઈઝરાયેલે લેબનોન પર અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો હુમલો કરતા માત્ર ૧૦ મિનિટમાં ૧૦૦ થી વધુ સ્ટ્રાઈક કરી હતી. આ હુમલામાં ૨૫૪ લોકોના મોત થયા છે અને ૧,૧૬૫ લોકો ઘાયલ થયા હોવાના અહેવાલ છે. લેબનોનના નાગરિક સંરક્ષણ વિભાગે આને એક ‘કત્લેઆમ’ ગણાવી છે.
આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન સીઝફાયરની ઉજવણી કરી રહ્યા હતા, ત્યારે ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ સ્પષ્ટ કરી દીધું હતું કે આ સીઝફાયરમાં લેબનોનનો સમાવેશ થતો નથી. તેમણે કહ્યું કે ઈઝરાયેલની આંગળી અત્યારે પણ ટ્રીગર પર છે અને તેઓ હિઝબુલ્લાહ પર હુમલા ચાલુ રાખશે. બીજી તરફ, ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયન અને હિઝબુલ્લાહે આ હુમલાને સમજૂતીનું ‘ઘોર ઉલ્લંઘન’ ગણાવ્યું છે.
⛽ હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં હડકંપ: વૈશ્વિક ઓઈલ માર્કેટમાં ભડકો! 🚢
સીઝફાયર : ઈરાને લેબનોન પર થયેલા હુમલાના વિરોધમાં દુનિયાની સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલની નળી ગણાતી હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ફરીથી બંધ કરી દીધી છે. ડેટા દર્શાવે છે કે અનેક ઓઈલ ટેન્કરો, જેમ કે ‘AUROURA’, રસ્તામાં જ ૧૮૦ ડિગ્રીનો વળાંક લઈને પાછા ફરી રહ્યા છે કારણ કે સમુદ્રમાં જોખમ વધી ગયું છે.
ઈરાનના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, હવે આ રસ્તેથી દિવસમાં માત્ર ૧૫ જહાજોને પસાર થવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે, જ્યારે સામાન્ય દિવસોમાં અહીંથી ૧૪૦ જેટલા જહાજો પસાર થતા હોય છે. આના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે. ઈરાની અધિકારીઓએ તો ત્યાં સુધી કહી દીધું છે કે, “સીઝફાયર કાં તો તમામ મોરચે હશે અથવા ક્યાંય નહીં હોય”.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની કડક ચેતવણી: “જો સમજૂતી તૂટી તો શૂટિંગ શરૂ થશે!” 🔫
સીઝફાયર : અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ પરિસ્થિતિ પર અત્યંત આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. તેમણે ઈરાન પર પ્રહાર કરતા કહ્યું કે ઈરાન હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ખુલ્લી રાખવાની સમજૂતીનું પાલન કરવામાં ‘નિષ્ફળ’ રહ્યું છે. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું કે, “ઈરાન અત્યારે ખૂબ જ ખરાબ કામ કરી રહ્યું છે, આ અમારી સમજૂતી નથી!”
એટલું જ નહીં, ટ્રમ્પે દુનિયાને ચેતવણી આપતા કહ્યું છે કે અમેરિકી સેના સંપૂર્ણ રીતે સજ્જ છે (Loading Up) અને જો સીઝફાયરનું ઉલ્લંઘન થશે તો એવી સૈન્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે જે દુનિયાએ પહેલા ક્યારેય જોઈ નહીં હોય. ટ્રમ્પના મતે લેબનોન એ એક ‘અલગ અથડામણ’ છે અને તેનો ઈરાન સાથેની મુખ્ય સમજૂતી સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.
💥 હિઝબુલ્લાહનો પલટવાર અને હુમલાઓનો સિલસિલો 🚀
સીઝફાયર : સીઝફાયરની જાહેરાત બાદ પણ હિંસા અટકી નથી. હિઝબુલ્લાહે ઈઝરાયેલ પર રોકેટ મારો કરીને વળતો પ્રહાર કર્યો છે. તેલ અવીવમાં પણ સાયરન ગુંજી ઉઠ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે યુદ્ધની આગ હજુ ઠરી નથી. ઈઝરાયેલના સૈન્ય એ દાવો કર્યો છે કે તેઓએ બેરૂતમાં હિઝબુલ્લાહના વડા નઈમ કાસેમના ખાસ સલાહકાર અને ભત્રીજા અલી યુસુફ હર્ષીને એક એર સ્ટ્રાઈકમાં મારી નાખ્યો છે.
આ સિવાય ઈરાનના પૂર્વ વિદેશ મંત્રી કમલ ખરાઝીનું પણ સારવાર દરમિયાન મોત થયું હોવાના સમાચાર છે [૧૯]. આ ઘટનાઓએ ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેની દુશ્મનીમાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું છે.
પાકિસ્તાનની ભૂમિકા અને વધતો વિવાદ 🤝
સીઝફાયર : આ સમગ્ર શાંતિ પ્રક્રિયામાં પાકિસ્તાને મધ્યસ્થી તરીકે મોટી ભૂમિકા ભજવી છે [૯, ૩૬]. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફે દાવો કર્યો હતો કે આ સમજૂતીમાં લેબનોનનો પણ સમાવેશ થાય છે, પરંતુ ઈઝરાયેલે આ વાતને નકારી કાઢી છે. દરમિયાન, પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ મંત્રી ખ્વાજા આસિફના એક વિવાદાસ્પદ નિવેદનથી હોબાળો મચી ગયો છે [૩, ૧૫]. તેમણે ઈઝરાયેલને ‘માનવતા માટે અભિશાપ’ ગણાવીને ગંભીર ટિપ્પણી કરી હતી, જેના કારણે ઈઝરાયેલે પાકિસ્તાનની નિષ્પક્ષતા પર સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
🌍 વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર તોળાતું જોખમ 📉
સીઝફાયર : આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્રા કોષ (IMF) ના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર ક્રિસ્ટાલિના જ્યોર્જિવાએ ચેતવણી આપી છે કે આ યુદ્ધના કારણે વૈશ્વિક વિકાસ દર (Global Growth) માં ઘટાડો થશે. જો સીઝફાયર ટકી જાય તો પણ, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને થયેલું નુકસાન અને સપ્લાય ચેઈનમાં આવેલી અડચણો લાંબા ગાળે દુનિયાને આર્થિક ફટકો મારશે [૩૦]. નાટો (NATO) ના વડા માર્ક રુટ્ટેએ પણ કહ્યું છે કે સભ્ય દેશો હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં સુરક્ષા પૂરી પાડવા માટે તૈયાર છે.
🔍 આગળ શું થશે? શાંતિ કે વિનાશ? 🕊️
સીઝફાયર : સીઝફાયર : અત્યારે સ્થિતિ એવી છે કે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેની સમજૂતી ૨૪ કલાકના ‘પ્રોબેશન’ (ચકાસણી) સમયગાળા પર છે [૧૩]. ઈરાનની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) એ ચેતવણી આપી છે કે જો લેબનોન પર હુમલા નહીં અટકે તો તેઓ સીધો વળતો પ્રહાર કરશે. બીજી બાજુ, બ્રિટન અને યુરોપિયન યુનિયન પણ લેબનોનને આ સીઝફાયરમાં સામેલ કરવા માટે દબાણ કરી રહ્યા છે.
વડાપ્રધાન નેતન્યાહુએ લેબનોન સાથે સીધી વાતચીત કરવાની મંજૂરી આપી હોવાના સંકેત આપ્યા છે, પરંતુ શરત એ છે કે હિઝબુલ્લાહને નિઃશસ્ત્ર કરવામાં આવે. શું લેબનોન આ શરતો માનશે? શું ટ્રમ્પ ખરેખર નવું યુદ્ધ શરૂ કરશે? આ પ્રશ્નોના જવાબ આગામી થોડા કલાકોમાં મળી જશે.
દુનિયા અત્યારે બારૂદના ઢગલા પર બેઠી છે. જો આ ૧૪ દિવસનું સીઝફાયર તૂટી જશે, તો ૨૦૨૬નું વર્ષ માનવ ઇતિહાસનું સૌથી ભયાનક વર્ષ સાબિત થઈ શકે છે.
અમદાવાદમાં ભારે વિરોધ : 6 કરોડ ગુજરાતીઓ ‘અશિક્ષિત’? ખડગેના નિવેદનથી ગુજરાતમાં ભભૂક્યો પ્રચંડ રોષ
