Gir Forest : એવું કહેવાય છે કે પ્રકૃતિ પોતાનો રસ્તો પોતે શોધી લે છે, પણ જ્યારે માનવીય પ્રયત્નો અને વૈજ્ઞાનિક અભિગમ સાથે મળે, ત્યારે ચમત્કારો સર્જાય છે. આવો જ એક ચમત્કાર એશિયાઈ સિંહોના ઘર ગણાતા ગીરના જંગલમાં જોવા મળ્યો છે. છ દાયકા એટલે કે 60 વર્ષ પહેલાં જે પક્ષી ગીરમાંથી સાવ અદૃશ્ય થઈ ગયું હતું, તે ‘ચિલોત્રા’ (ઇન્ડિયન ગ્રે હોર્નબિલ) હવે ફરી અહીં પાંખો ફફડાવતું જોવા મળી રહ્યું છે.
Gir Forest : અરવલ્લીથી ગીર સુધીની સફર 🦅
Gir Forest : વર્ષ 1950 અને 60ના દાયકામાં ગીરના જંગલોમાંથી વિલુપ્ત થયેલા ચિલોત્રા પક્ષીને ફરી પાછા લાવવા માટે વર્ષ 2021માં એક મહત્વકાંક્ષી ‘રિ-ઇન્ટ્રોડક્શન પ્રોજેક્ટ’ હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ અરવલ્લીના જંગલોમાંથી તબક્કાવાર 40 જેટલા ચિલોત્રા પક્ષીઓને લાવીને ગીરના ખોળામાં છોડવામાં આવ્યા હતા.
માત્ર વસવાટ નહીં, પ્રજનનમાં પણ સફળતા! ✨
Gir Forest : તાજેતરના અભ્યાસના આંકડા ઉત્સાહ વધારનારા છે. રાજ્ય સરકારના આ પ્રોજેક્ટને હવે પાંચ વર્ષ પૂર્ણ થયા છે અને જાણવા મળ્યું છે કે આ પક્ષીઓ માત્ર ગીરમાં સ્થાયી જ નથી થયા, પરંતુ તેઓએ પોતાના માળા બનાવવાનું અને પ્રજનન (Breeding) કરવાનું પણ શરૂ કરી દીધું છે. વન અને પર્યાવરણ મંત્રી શ્રી અર્જુન મોઢવાડિયાએ આ ઘટનાને વન્યજીવ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે એક ‘સીમાચિહ્નરૂપ’ ગણાવી છે.
વૈશ્વિક સ્તરે મળી સ્વીકૃતિ 🌍
Gir Forest : ગુજરાત વન વિભાગની આ સફળતા માત્ર સ્થાનિક સ્તરે જ નહીં, પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ચર્ચામાં છે. આંતરરાષ્ટ્રીય જર્નલ ‘બર્ડ્સ’માં (Birds) આ અંગેનું એક સંશોધન પત્ર પ્રકાશિત થયું છે, જે આ પ્રોજેક્ટના વૈજ્ઞાનિક મૂલ્યાંકનને વિશ્વ સમક્ષ રજૂ કરે છે.
સંરક્ષણનો નવો અધ્યાય 🛡️
Gir Forest : વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં ભારતમાં વન્યજીવ સંરક્ષણનો નવો યુગ શરૂ થયો છે. ચિત્તા અને ઘોરાડ પક્ષી (ગ્રેટ ઇન્ડિયન બસ્ટર્ડ) બાદ હવે ચિલોત્રાની સફળતાએ ગુજરાતના વન્યજીવ મોડેલને વિશ્વમાં અગ્રેસર બનાવ્યું છે. હાલમાં જ ‘જમ્પ-સ્ટાર્ટ’ ટેકનિક દ્વારા જન્મેલું ઘોરાડનું બીજું બચ્ચું પણ 40 દિવસ સુધી જીવી ગયું છે, જે વન વિભાગની બીજી એક મોટી સિદ્ધિ છે.
ચિલોત્રા પક્ષીનું ગીરના ઇકોલોજીમાં ઘણું મહત્વ છે અને તેનું પાછા ફરવું એ પર્યાવરણના સંતુલન માટે એક શુકનવંતા સમાચાર છે.
