ખાડી યુદ્ધ : મધ્ય પૂર્વમાં મહાયુદ્ધનો ભયાનક વળાંક: સાઉદી અરેબિયાએ ઈરાન પર કર્યા ગુપ્ત વળતા પ્રહાર, ઈતિહાસમાં પહેલીવાર બન્યું આવું! 🚀🔥
ખાડી યુદ્ધ : મધ્ય પૂર્વમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં એક એવો ખુલાસો થયો છે જેણે સમગ્ર વિશ્વની સુરક્ષા એજન્સીઓને ચોંકાવી દીધી છે. અત્યાર સુધી આપણે સાંભળતા આવ્યા હતા કે ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે ‘પરોક્ષ યુદ્ધ’ (Proxy War) ચાલે છે, પરંતુ હવે મળતા અહેવાલો મુજબ, સાઉદી અરેબિયાએ માર્ચ મહિનાના અંતમાં ઈરાન પર સીધા અને ગુપ્ત હવાઈ હુમલા કર્યા હતા. આ ઘટના ઈતિહાસમાં પ્રથમ વખત બની છે જ્યાં સાઉદી અરેબિયાએ સીધું જ ઈરાની ધરતી પર લશ્કરી કાર્યવાહી કરી હોય.
ખાડી યુદ્ધ : કેવી રીતે શરૂ થઈ આ ગુપ્ત જંગ? 🕵️♂️
ખાડી યુદ્ધ : આ આખી ઘટનાની શરૂઆત ફેબ્રુઆરીના અંતમાં થઈ હતી. ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ જ્યારે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન પર હવાઈ હુમલા કરવામાં આવ્યા, ત્યારે આખા પ્રદેશમાં આગ લાગી ગઈ હતી. તેના જવાબમાં ઈરાને ‘ગલ્ફ કોઓપરેશન કાઉન્સિલ’ (GCC) ના તમામ છ દેશોને નિશાન બનાવ્યા. ઈરાને મિસાઈલો અને ડ્રોન વડે અમેરિકી સૈન્ય મથકો, નાગરિક સ્થળો, એરપોર્ટ અને ખાસ કરીને તેલના કુવાઓ પર હુમલા શરૂ કર્યા હતા. આટલું જ નહીં, ઈરાને વિશ્વ વ્યાપાર માટે અત્યંત મહત્વની એવી ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ ને પણ બંધ કરી દીધી હતી, જેનાથી વૈશ્વિક વેપારમાં મોટું સંકટ ઊભું થયું હતું.
સાઉદીની ધીરજ ખૂટી: ૧૦૫ થી વધુ હુમલાઓનો આપ્યો જવાબ ⚔️
ખાડી યુદ્ધ : સાઉદી અરેબિયા પરંપરાગત રીતે પોતાની સુરક્ષા માટે અમેરિકા પર નિર્ભર રહ્યું છે, પરંતુ આ ૧૦ અઠવાડિયાના લાંબા યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકી સુરક્ષા કવચમાં ગાબડાં જોવા મળ્યા હતા. એકલા માર્ચ ૨૫ થી ૩૧ ના અઠવાડિયામાં જ સાઉદી અરેબિયા પર ૧૦૫ થી વધુ ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા.
આ સતત થતા હુમલાઓથી કંટાળીને સાઉદી વાયુસેનાએ વળતા પ્રહાર કરવાનું નક્કી કર્યું. પશ્ચિમી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સાઉદી અરેબિયાએ ‘જેવા સાથે તેવા’ (Tit-for-tat) ની નીતિ અપનાવીને ઈરાનમાં ચોક્કસ લક્ષ્યાંકો પર ગુપ્ત રીતે બોમ્બમારો કર્યો હતો. જોકે, આ હુમલાઓમાં કયા સ્થળોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા તેની વિગતો હજુ પણ ગુપ્ત રાખવામાં આવી છે.
સાઉદી વિદેશ મંત્રીની ખુલ્લી ચેતવણી 📢
ખાડી યુદ્ધ : હુમલાઓ પહેલા જ સાઉદી અરેબિયાએ પોતાના ઈરાદા સ્પષ્ટ કરી દીધા હતા. ૧૯ માર્ચે રિયાધમાં એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન સાઉદી વિદેશ મંત્રી પ્રિન્સ ફૈસલ બિન ફરહાન જણાવ્યું હતું કે, “જો જરૂરી જણાશે તો કિંગડમ લશ્કરી કાર્યવાહી કરવાનો અધિકાર અનામત રાખે છે”. આ નિવેદનના ત્રણ દિવસ પછી જ સાઉદીએ ઈરાનના મિલિટરી એટેચ અને ચાર એમ્બેસી સ્ટાફને દેશ છોડવા આદેશ આપી દીધો હતો.
ડિપ્લોમસી અને ડે-એસ્કેલેશન: હુમલા પછી શું થયું? 🤝
ખાડી યુદ્ધ : ચોંકાવનારી વાત એ છે કે આ હુમલાઓ પછી સાઉદી અરેબિયાએ ઈરાનને જાણ કરી હતી કે આ માત્ર વળતા પ્રહાર હતા. ઈરાની અને પશ્ચિમી અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, હુમલા પછી બંને દેશો વચ્ચે સઘન રાજદ્વારી મંત્રણાઓ થઈ હતી. સાઉદીએ સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી હતી કે જો ઈરાન હુમલા નહીં રોકે તો હજુ વધુ આકરા પ્રહાર કરવામાં આવશે.
આ દબાણને કારણે ઈરાન નમ્યું અને બંને દેશો વચ્ચે તણાવ ઘટાડવા (De-escalation) માટે એક અઘોષિત સમજૂતી થઈ. આ સમજૂતીના પરિણામે એપ્રિલના પ્રથમ અઠવાડિયામાં સાઉદી પર થતા હુમલાઓની સંખ્યા ૧૦૫ થી ઘટીને માત્ર ૨૫ જેટલી થઈ ગઈ હતી. ઇન્ટરનેશનલ ક્રાઇસિસ ગ્રુપના ઈરાન પ્રોજેક્ટ ડાયરેક્ટર અલી વાએઝે આ ઘટનાક્રમને બંને પક્ષોની ‘વ્યવહારિક સમજ’ ગણાવી છે, કારણ કે અનિયંત્રિત યુદ્ધ બંને પક્ષો માટે ભારે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે તેમ હતું.
UAE અને પાકિસ્તાનની ભૂમિકા 🌍
રિપોર્ટ મુજબ માત્ર સાઉદી જ નહીં, પરંતુ સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) એ પણ ઈરાન પર લશ્કરી હુમલા કર્યા હોવાનું મનાય છે. જોકે UAE નો અભિગમ વધુ આક્રમક રહ્યો છે. બીજી તરફ, જ્યારે એપ્રિલ મહિનામાં તણાવ વધ્યો ત્યારે પાકિસ્તાને સાઉદી અરેબિયાને સુરક્ષાનો ભરોસો આપવા માટે પોતાના ફાઈટર જેટ્સ પણ ત્યાં તૈનાત કર્યા હતા અને સંયમ જાળવવા વિનંતી કરી હતી.
શા માટે સાઉદીએ આ હુમલા ગુપ્ત રાખ્યા? 🤫
ખાડી યુદ્ધ : ઘણા પ્રશ્નો ઉઠે છે કે જો આટલા મોટા હુમલા થયા તો તે અત્યાર સુધી ગુપ્ત કેમ રહ્યા? સાઉદી અરેબિયા ઇચ્છતું હતું કે આ સંઘર્ષ પ્રાદેશિક સ્તરે વધુ ન ફેલાય. સાઉદીના ભૂતપૂર્વ ગુપ્તચર વડા પ્રિન્સ તુર્કી અલ-ફૈસલે લખ્યું હતું કે, “જ્યારે ઈરાન અને અન્યોએ રાજ્યને વિનાશની ભઠ્ઠીમાં ધકેલી દેવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે અમારા નેતૃત્વએ નાગરિકોના જાન-માલની સુરક્ષા માટે પાડોશી દ્વારા આપવામાં આવેલી પીડા સહન કરવાનું પણ પસંદ કર્યું હતું”. સાઉદીની પ્રાથમિકતા હંમેશા પ્રદેશમાં સ્થિરતા અને તેલની નિકાસ ચાલુ રાખવાની રહી છે.
ફલશ્રૃતિ 🎯
સાઉદી અરેબિયાના આ ગુપ્ત હુમલાઓ મધ્ય પૂર્વની રાજનીતિમાં એક મોટો ફેરફાર સૂચવે છે. હવે સાઉદી માત્ર બચાવમાં નથી, પરંતુ જરૂર પડ્યે દુશ્મનની ધરતી પર જઈને જવાબ આપવાની ક્ષમતા અને હિંમત પણ ધરાવે છે. ઈરાન અને સાઉદી વચ્ચેની આ ‘પ્રેગ્મેટિક’ સમજૂતી કદાચ હાલ પૂરતું યુદ્ધ રોકી શકી છે, પરંતુ ભવિષ્યમાં પણ આ તણાવ ગમે ત્યારે ફરી સપાટી પર આવી શકે છે.
પીએમ મોદીની અપીલ: શું ફરી આવશે Work From Home ના દિવસો? સોનું ન ખરીદવા પાછળનું મોટું આર્થિક કારણ
