🔍FCRA બિલ 2026: સંજય જયસ્વાલની આગેવાની હેઠળ 31 સભ્યોની સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) ની રચના
નવી દિલ્હી: દેશમાં વિદેશી ફંડ મેળવતી બિન-સરકારી સંસ્થાઓ (NGOs) અને અન્ય સંગઠનો પર ચાંપતી નજર રાખવા માટે લાવવામાં આવેલા ‘વિદેશી ફંડિંગ (નિયમન) સુધારા વિધેયક, 2026’ (FCRA Amendment Bill 2026) ની ઝીણવટભરી તપાસ માટે કેન્દ્ર સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. સંસદમાં થયેલા ભારે હોબાળા બાદ, હવે આ બિલના પ્રસ્તાવોને ચકાસવા માટે 31 સભ્યોની એક શક્તિશાળી સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) ની સત્તાવાર રચના કરવામાં આવી છે. બિહારના બેતિયા બેઠકના ભાજપના સાંસદ સંજય જયસ્વાલને આ સમિતિના અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
👥 FCRA : કેવી છે JPC ની રાજકીય સજાવટ?
FCRA : લોકસભા સચિવાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા સત્તાવાર બુલેટિન અનુસાર, લોકસભાના સ્પીકર ઓમ બિરલા દ્વારા રચાયેલી આ વિશેષ સમિતિમાં દેશના બંને ગૃહો (લોકસભા અને રાજ્યસભા) ના પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ થાય છે. આ 31 સભ્યોની સમિતિમાં લોકસભામાંથી 21 સભ્યો અને રાજ્યસભામાંથી 10 સભ્યો લેવામાં આવ્યા છે. રાજકીય સંતુલન જાળવવા માટે તેમાં શાસક પક્ષ અને વિપક્ષ બંનેના સાંસદોને સ્થાન અપાયું છે. સમિતિમાં સૌથી વધુ 14 સભ્યો સત્તાધારી ભાજપના છે, જ્યારે મુખ્ય વિરોધ પક્ષ કોંગ્રેસના 5 સભ્યોનો સમાવેશ કરાયો છે. આ ઉપરાંત જેડીયુ, ટીએમસી અને ડીએમકેના 2-2 સભ્યો તથા સપા, શિવસેના, એનસીપી, ટીડીપી અને આઈયુએમએલના 1-1 સભ્યને આ ટીમમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. તેજસ્વી સૂર્યા, હર્ષવર્ધન શ્રિંગલા, સુપ્રિયા સુલે અને ઉજ્જવલ નિકમ જેવા દિગ્ગજ અને લોકપ્રિય ચહેરાઓ આ મહત્વની પેનલનો ભાગ છે.
⚙️ નવા FCRA બિલ 2026 માં શું પ્રસ્તાવિત છે?
FCRA : ચાલુ વર્ષે 25 માર્ચે લોકસભામાં રજૂ કરાયેલું આ નવું બિલ વિદેશી નાણાં મેળવતી તમામ ભારતીય સંસ્થાઓ પર સરકારી અંકુશ અને દેખરેખને વધુ મજબૂત કરવા ઈચ્છે છે. આ કાયદાકીય ફેરફાર હેઠળ એક નવી પ્રણાલી લાવવામાં આવી રહી છે, જે અંતર્ગત એક ખાસ સત્તાધિકારી (designated authority) ની નિમણૂક કરવામાં આવશે. જો કોઈ કારણોસર કોઈ એનજીઓ કે સંસ્થાનું FCRA લાયસન્સ રદ થાય, તો આ સત્તાધિકારી તે સંસ્થાની તમામ સંપત્તિઓ અને અસ્કયામતોના સંચાલન તેમજ તેના નિકાલની જવાબદારી સંભાળશે.
⚡ સરકાર વિરુદ્ધ વિપક્ષનો આકરો મુકાબલો
FCRA : આ બિલ અંગે સંસદમાં ભારે જંગ જોવા મળી રહ્યો છે. ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન ગત 12 ઓગસ્ટે વિપક્ષના પ્રચંડ વિરોધ વચ્ચે આ બિલને JPC ને સોંપવામાં આવ્યું હતું. કોંગ્રેસ, સમાજવાદી પાર્ટી અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસ જેવા પક્ષો આ બિલને તાત્કાલિક પાછું ખેંચવાની માંગ કરી રહ્યા છે. તેમનો આરોપ છે કે સરકાર આ સુધારા દ્વારા વિદેશી ફંડ મેળવતા લઘુમતી સંસ્થાઓ, ખ્રિસ્તી એનજીઓ અને સામાજિક શૈક્ષણિક ટ્રસ્ટો પર પોતાનું એકહથ્થુ શાસન સ્થાપવા માંગે છે અને તેઓને નિશાન બનાવી શકે છે. સામે પક્ષે, સરકારનો મક્કમ દાવો છે કે આ કાયદો કોઈપણ ધર્મ કે સંસ્થાની વિરુદ્ધ નથી પરંતુ વિદેશી ભંડોળનો દુરુપયોગ રોકીને દેશહિતની રક્ષા કરવા માટેનો એક અત્યંત જરૂરી સુરક્ષા કોચ છે. સરકારે વિરોધ પક્ષોને પડકાર ફેંક્યો છે કે તેઓ બિલમાંથી એક પણ એવી જોગવાઈ શોધી બતાવે જે લઘુમતી વિરોધી હોય.
📅 રિપોર્ટ ક્યારે આવશે?
હવે જ્યારે સંજય જયસ્વાલની આગેવાનીવાળી આ સમિતિ ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર તમામ સ્ટેકહોલ્ડર્સ સાથે ચર્ચા શરૂ કરશે, ત્યારે બંને પક્ષોને પોતાની વિગતવાર દલીલો રજૂ કરવાની ઉત્તમ તક મળશે. JPC ને આ બિલની તમામ જોગવાઈઓ અને ચિંતાઓનો અભ્યાસ કરીને સંસદના આગામી શિયાળુ સત્રના પ્રથમ સપ્તાહના છેલ્લા દિવસ સુધીમાં પોતાનો અહેવાલ લોકસભામાં રજૂ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. આ અહેવાલ આવ્યા બાદ જ આ બિલના ભવિષ્યનો આખરી નિર્ણય લેવાશે.
Supreme Court : પત્રકારો અને YouTubers માટે સરકારી શાળાના દરવાજા બંધ? સુપ્રીમ કોર્ટે શું કહ્યું?
